بدل اعاشه ناچیز دانشجویان؛ از حیف‌ومیل‌شدن تا تأخیر چندماهه در پرداخت

زندگی دانشجویی در افغانستان، دشواری‌های بی‌شماری دارد. سرآمد این دشواری‌ها، بی‌خانمانی و سرگردانی‌های همیشگی بخش بزرگی از دانشجویانی است که برای تحصیل از یک ولایت به ولایت دیگر نقل مکان می‌کنند و به‌دور از خانه و خانواده‌ی‌شان، عموماً در اتاق‌های کرایی، مرطوب، و بی‌هیچ امکانات اولیه‌ی زندگی، چهار سال دوره‌ی تحصیلی‌شان را سپری می‌کنند. بر اساس قوانین و لوایح وزارت تحصیلات عالی افغانستان، تنها آن‌عده از دانشجویانی می‌توانند از خوابگاه‌های پسرانه‌ی دانشگاه‌های دولتی برای زندگی و بودوباش استفاده کنند که فاصله‌ی محل زندگی‌شان از دانشگاه ۳۵ کیلومتر باشد و نیز اوسط نمرات سالانه‌ی‌شان حداقل ۶۵ درصد باشد. برای دانشجویان تازه‌وارد به دانشگاه‌ها، اولویت به‌کسانی داده می‌شود که نمره‌ی کانکورشان بالاتر و سن‌شان پایین‌تر باشد. در صورتی‌که وزارت تحصیلات عالی نتواند برای این دانشجویان واجد شرایط، امکانات خوابگاه را فراهم کند، برای‌شان مبلغ ۱۸۰۰ افغانی در ماه پرداخت می‌کند. این ۱۸۰۰ افغانی، به‌نام «بدل اعاشه» یاد می‌شود. خوابگاه‌های دانشگاه‌های دولتی ظرفیت جذب تمامی دانشجویانی که به این دانشگاه‌ها راه می‌یابند، را ندارند. (به‌طور نمونه، خوابگاه دانشگاه کابل، ظرفیت پذیرشِ در حدود ۳۰۰۰ نفر را دارد، اما سالانه بیشتر از ۵۰۰۰ هزار دانشجوی جدید به این دانشگاه راه می‌یابند). در نتیجه، هزاران دانشجویی که از خوابگاه‌های دانشگاه‌های دولتی محروم می‌شوند، برای خواب و بودوباش‌شان، اغلب دو گزینه بیشتر ندارند: (۱) خوابگاه‌های خصوصی، (۲) اتاق‌های کرایی. این دانشجویان، که اغلب فقیرند و پشتوانه‌ی مالی ثابت ندارند، ۱۸۰۰ افغانی بدل اعاشه‌ای که ماهانه از دانشگاه مربوطه‌ی‌شان دریافت می‌کنند، تنها منبع مالی ثابت آن‌ها در چهار سال دوره‌ی تحصیلی‌شان است.

قبلاً گزارش‌های زیادی درباره‌ی تأخیر چندماه در پرداخت این مبلغ به دانشجویان، حیف‌ومیل‌شدن بدل اعاشه‌ی دانشجویان، و نیز وعده‌های مسؤولین وزارت و دانشگاه‌ها مبنی بر افزایش در بدل اعاشه‌ی دانشجویان و الکترونیکی‌شدن روند توزیع بدل اعاشه دانشجویان پخش شده بود. «رضا فرزام»، سرپرست معاونیت اداری و مالی دانشگاه کابل، تابستان ۱۳۹۶، به «خبرگزاری جمهوری» گفته بود: «وزارت تحصیلات … عالی طرح افزایش بدل اعاشه را به وزرات مالیه فرستاده است». بر اساس آن طرح وزارت تحصیلات عالی، قرار بود «بدل اعاشه دانشجویان از ۱۸۰۰ افغانی تا ۳۰۰۰ افغانی و یا بیشتر از آن افزایش یابد».

با این حال، ظاهراً طرح افزایش بدل اعاشه دانشجویان تأیید نشده است و دانشجویان هنوز همان مبلغ ۱۸۰۰ افغانی در ماه را دریافت می‌کنند. اسدالله اسدی، یکی از دانشجویان دانشگاه کابل، با انتقاد از حیف‌ومیل‌شدن مقداری از بدل اعاشه‌ی دانشجویان، به «هفته‌نامه پیرامون» می‌گوید که براساس لایحه وزارت، باید ماهانه ۱۸۷۶ افغانی به هر دانشجو پرداخت شود، اما این مبلغ «تا به ما می‌رسد، ۱۸۰۰ را بگذار که ۱۵۰۰ هم نمی‌رسد». از سوی دیگر، هرچند روند توزیع بدل اعاشه‌ی دانشجویان، بانکی شده است، اما دانشجویان می‌گویند هنوز بدل اعاشه‌ی‌شان با تأخیر پرداخت می‌شود. صادق نوید، دانشجوی دانشگاه کابل می‌گوید که پرداخت بدل اعاشه‌ی‌شان تا یک سمستر هم طول می‌کشد؛ به‌گونه‌ای که آنان بدل اعاشه یک سمستر را در سمستر بعدی دریافت کرده‌اند.

در وضعیتی که کرایه‌ی اتاق‌های دانشجویی در کابل و شهرهای دیگر، عموماً بالاتر از ۵۰۰۰ افغانی است و نرخ مواد خوراکی و سایر اجناس مورد نیاز، روز‌به‌روز افزایش می‌یابد، ۱۸۰۰ افغانی بدل اعاشه نمی‌تواند حتی نیمی از هزینه‌ها و مصارف دانشجویان را برآورده کند. اسدالله اسدی، که به‌گفته خودش، با چهار (و گاهی پنج) نفر دیگر در یک اتاق کرایی زندگی می‌کند، ماهانه ۵۰۰۰ افغانی کرایه اتاق پرداخت می‌کنند. از ۱۸۰۰ افغانی بدل اعاشه‌ای که او از دانشگاه دریافت می‌کند، یک هزار افغانی آن را باید کرایه اتاق بپردازد و مجبور است با ۸۰۰ افغانی باقی‌مانده، هزینه‌ها و مصارف ماهانه‌ی دیگرش را سربه‌سر کند.

افزایش بدل اعاشه‌ی دانشجویانِ بی‌خانمان در کابل و ولایات کشور و پرداخت به‌موقع آن، فوری‌ترین خواست دانشجویان بی‌خانمان از دولت و نهادهای ذی‌ربط است. صادق نوید می‌گوید اگر بدل اعاشه هر دانشجو در ماه به ۴۰۰۰ افغانی افزایش یابد، می‌تواند هزینه‌ها و مصارف ماهانه‌ی یک دانشجو را تأمین کند. اما اسدالله اسدی می‌گوید براساس تجربه‌ی چندساله‌ی زندگی‌اش در کابل، مصارف عادی ماهانه‌ی یک دانشجو هیچ‌گاهی کمتر از ۳۰۰۰ افغانی بوده نمی‌تواند.

در همین حال، فیصل امین، سخنگوی وزارت تحصیلات عالی، به هفته‌نامه‌ی پیرامون گفت که «بدل اعاشه به‌عنوان یک امتیاز به محصل داده می‌شود» و این‌که «نظر تحصیلات عالی در قسمت بهبود در بودوباش محصلین و جوانان ما یک نظر مثبت و نیک است. اگر این مقدار پول [بدل اعاشه] دو چند هم شود، ما خوش استیم و اگر چیزی افزایش هم پیدا کند برای ما بسیار خوب و مطلوب به‌نظر می‌رسد». سخنگوی وزارت تحصیلات عالی، در عین حال اضافه کرد که «باید وضعیت اقتصادی و اجتماعی افغانستان را در نظر داشته باشیم. متأسفانه ما با یک اندازه کسر بودجه، در مجموع، در کل حکومت و در نظام مواجه استیم و اگر این بدل اعاشه افزایش پیدا می‌کند، تأثیرگذاری‌اش بالای کل بودجه افغانستان است». فیصل امین، درباره‌ی طرح افزایش بدل اعاشه دانشجویان گفت: «وزارت تحصیلات عالی روی آن طرح کار کرده بود. براساس فیصله شورای رهبری، پیشنهادش را به وزارت مالیه ارسال کرده که تا حال در مورد آن پیشنهاد ابراز نظر نشده است». او در مورد حیف‌ومیل‌شدن دست‌کم مقداری از بدل اعاشه دانشجویان گفت که این مسأله «قابل پی‌گیری است». او افزود: «هر کسی که از این بابت شکایت داشته باشد، می‌تواند به وزارت [مراجعه کند]. ریاست محترم تفتیش ما این [موضوع] را بسیار جدی می‌گیرد».

با این‌همه، گفتنی است که علی‌رغم پیشرفت‌های (عمدتاً کمیِ) قابل ملاحظه در زمینه‌ی تحصیلات عالی، در ۱۸ سال اخیر، مشکلات جدی فراراه تحصیلات عالی، به‌ویژه در زمینه‌ی امکانات و سهولت‌های زندگی برای دانشجویان وجود دارند. کم‌توجهی نهادهای مسؤول در این راستا، زمینه را برای سوءاستفاده‌های سرمایه‌داران از وضعیت بد زندگی دانشجویان بی‌خانمان در کلان‌شهرهای کشور فراهم کرده‌اند. امید می‌رود که افزایش بدل اعاشه دانشجویان بی‌خانمان، به یکی از خواسته‌های جدی دانشجویان و گروه‌ها و نهادهای حامی آنان بدل شود و کارزاری عمومی برای تحقق این مهم به‌راه انداخته شود.

چاپ کنید
ایمیل کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram

مدیر مسوول: رقیه صادقی

سردبیر: علی جلالی تمرانی

مسوول وب‌سایت: علی محبی

ویراستار: محمد محمدی

صفحه‌آرا: سیف‌الله فیروزی

© تمام حقوق مطالب این وب سایت برای هفته‌نامه پیرامون محفوظ می باشد.