پایان بازی؛ ناقوس مرگ سیاسی جنگ‌سالاران

پس از پنج ماه انتظار، کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۹۸ را بعد از ظهر سه‌شنبه (۲۹ دلو ۱۳۹۸) اعلام کرد. براساس فیصله‌نامه‌ی کمیسیون درباره‌ی اعلان نتایج نهایی انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۹۸، اشرف‌غنی با کسب ۹۲۳۵۹۲ رأی (۵۰.۶۴ درصد) از مجموع یک میلیون و ۸۲۳ هزار و ۹۴۸ رأی معتبر، بار دیگر به‌عنوان رئیس‌جمهور جمهوری اسلامی افغانستان انتخاب شده است. داکتر عبدالله با به‌دست‌آوردن ۳۹.۵۲ درصد کل آراء، در جایگاه دوم قرار گرفت.

شام روز سه‌شنبه، هردو تیم «دولت‌ساز» و «ثبات و همگرایی» در ارگ و سپیدار، برنامه‌های جداگانه‌ی جشن پیروزی برگزار کردند. اشرف غنی در سخنرانی‌اش گفت پیروزی «جمهوریت» را «از کام دسایس بیرونی» بیرون آورده است و گفت: «بیایید منافقین داخلی و خارجی را شرمنده سازیم». او افزود «توطئه»هایی برای ناکام‌کردن پروسه‌ی انتخابات وجود داشت که این تیم، آن توطئه‌ها را خنثی کرده است. اشرف غنی همچنان گفت آغوش حکومت‌اش برای همه مردم افغانستان باز است و او هیچ‌کس را به‌چشم «حریف، رقیب و مخالف» نمی‌بیند. او علاوه کرد که امروز «لحظه‌ی رقابت‌ها و مخالفت‌ها به‌پایان رسید» و حکومت «دولت‌ساز» قرار است با فکر جدید وارد سیاست شود. اشرف غنی وعده داد که جنگ را خاتمه می‌دهد، حکومت قوی می‌سازد و برای جذب طالبان در جامعه‌ی کثرت‌گرای افغانستان، تلاش می‌کند.

دقایقی پس از ختم برنامه‌ی ارگ، داکتر عبدالله در جمعی از هوادارانش در قصر سپیدار سخنرانی کرد و در واکنش به اعلام نتایج نهایی انتخابات ۱۳۹۸، آن را «از اساس غیرقانونی» دانست. او «ثبات و همگرایی» را پیروز انتخابات ریاست‌جمهوری اعلام کرد و گفت این تیم به‌زودی «حکومت همه‌شمول» را تشکیل خواهد داد. انتقاد او از اعتباردهی به ۳۰۰ هزار رأی مشکوک بود که به‌گفته‌ی او، خلاف قانون بود. از نظر تیم «ثبات و همگرایی»، نتیجه‌ی نهایی انتخابات ریاست‌جمهوری، «نتیجه دزدی انتخابات» و «کودتا علیه مردم‌سالاری» است.

داکتر عبدالله در انتخابات ۲۰۲۰، همان راهی را پیمود که در ۲۰۱۴ پیموده بود؛ از همان سوراخی گزیده شد که در گذشته بارها گزیده شده بود: شرکت در انتخابات، ادعای پیروزی پیش از وقت، اعتراض به نتایج ابتدایی و نهایی با دست‌آویز «تقلب»، و سرانجام تسلیم و معامله. این‌بار اما او از «حکومت همه‌شمول» خبر داده است. هنوز جزئیات این «حکومت همه‌شمول» روشن نیست، اما گمان می‌رود اعلام این‌گونه حکومت، یکی از گزینه‌های تیم «ثبات و همگرایی» برای چانه‌زنی سیاسی و تعامل با تیم پیروز باشد. گمان می‌رود داکتر عبدالله این‌بار نیز، به‌سان ۲۰۱۴، در جستجوی راه‌هایی برای تعامل است تا کاملاً‌ از قدرت به‌دور نماند. از گفته‌ی علی‌احمد عثمانی، عضو برجسته تیم «ثبات و همگرایی» نیز چنین فهمیده می‌شود. او سه‌شنبه شب، در گفتگو با بی‌بی‌سی فارسی گفته بود: «آقای عبدالله دولت موازی را به‌کار نبرده، از تشکیل دولت همه‌شمول سخن گفته که حمایت همه‌جانبه‌ی مردم را با خود داشته باشد».

چیزی که در سخنرانی سه‌شنبه شبِ داکتر عبدالله شنیده نشد، توسل به مردم، برای اعتراض‌های خیابانی و نمایش قدرت بود. ظاهراً تیم «ثبات و همگرایی» و جنگ‌سالاران پیرامون او، درک کرده‌اند که دیگر نمی‌توانند با «کارت مردم» و «تاکتیک اعتراض»، به خواسته‌های سیاسی‌شان دست پیدا کنند. خودشان فهمیده‌اند که شرایط به‌سان ۲۰۱۴ برای‌شان فراهم نیست و در این پنج سال، فاصله بین مردم و جنگ‌سالاران چند برابر شده است. واقعیت هم این است که جنگ‌سالاران دیگر، حتی با تطمیع و تزویر، توان بسیج مردمی را ندارند و افکار جمعی جامعه نیز از حرکت‌هایی به‌رهبری جنگ‌سالاران، که منجر به بی‌ثباتی و بی‌نظمی شوند، حمایت و پشتیبانی نمی‌کند.

مطالب مرتبط

شکست «سنگین» و «ننگین» جنگ‌سالاران در انتخابات ریاست‌جمهوری ۹۸

ائتلاف ابلهان؛ تقلای نافرجام سیاست‌گران در حال احتضار

اعلام نتایج انتخابات نهایی انتخابات، نه پایان بازی، که شروع فصل تازه‌ای از بازی است. افق آینده‌ی سیاسی جامعه تاریک است. اما آنچه روشن است این است که در فصل تازه‌ی بازی‌ها، تیم «ثبات و همگرایی» به‌مثابه کانون تجمع جنگ‌سالاران سابق، گزینه‌های زیادی روی میز ندارد تا بازی را ادامه دهد. در ۲۰۱۴ عبدالله و تیم‌اش توانست با گل‌آلودکردن آب سیاست از طریق اعتراضات گسترده، ماهی مقصود سیاسی و اقتصادی‌اش را به‌دست آورد، اما در ۲۰۲۰ ظاهراً ابزارهای فشارشان برای ایجاد اخلال در نظم عمومی معدود است.

جنگ‌سالارانی که در ۲۰۲۰ در اطراف عبدالله چادر سیاسی بر پا کرده‌اند، جز جنرال دوستم، قادر به بسیج مردمی و نافرمانی مدنی نیستند؛ دست‌کم در حدی که مورد تمسخر عمومی قرار نگیرند. اغلب این‌ها در طول این چند سال، با موضع‌گیری‌های غیرمسؤولانه و احساساتی‌شان، زیر پای خودشان را کاویده‌اند و از مردم فاصله گرفته‌اند. بخش بزرگی از نسل جوان و تحصیل‌کرده، دیگر به‌سان سابق، دنبال جنگ‌سالاران نیستند؛ چون دیگر، از هیچ حیثی، نیازی به آن‌ها ندارند. حتی در میان نسل کهن‌سال و سال‌خورده، جنگ‌سالاران پیشین جایگاه سابق‌شان را ندارند. وابستگی‌های این چهره‌ها به نهادها و کشورهای خارجی و منطقه‌ای هم در مسائل کلان افغانستان، گرهی را از ریسمان درازِ شکست‌ها و سراسیمگی‌های‌شان نمی‌گشاید.

در نتیجه، اعلام نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۹۸، برای جنگ‌سالاران «ناقوس مرگ سیاسی»شان است. سراسیمگی و واکنش‌های غیرمسؤولانه‌ی آن‌ها نشان از آن دارد که آنان واقعاً به این امر واقف‌اند و دارند برای نجات و بقای خودشان تلاش می‌کنند؛ مابقی هرچه است، روپوشی است برای پنهان‌کردن شرم ناشی از شکست سنگین و ننگین‌شان.

جنرال دوستم، یکی از حامیان تیم «ثبات و همگرایی» در ۲۴ دلو، در برنامه‌ای در جوزجان گفته بود که تحت هیچ شرایطی، تقلب در انتخابات را نمی‌پذیرد: «اگر این‌جا هم تقلب صورت گرفت، اگر رأی شما نادیده گرفته شد، اگر بر گردنم شمشیر و کارد گرفته شود و به دار آویزان شوم، اعلام نتیجه‌ی تقلبی انتخابات را نمی‌پذیرم». او همچنین در همین برنامه از تشکیل «دولت موازی» خبر داده بود. تعدادی از سران و احزاب جهادی، از جمله احمدضیا مسعود، کریم خلیلی، محمد محقق و تلویحاً داکتر عبدالله از این موضع‌گیری دوستم حمایت کردند. این موضع‌گیری‌ها و حمایت‌ها نشان داد که جنگ‌سالاران تیم «ثبات و همگرایی» در مواضع و واکنش‌شان تا چه‌اندازه غیرمسؤولانه، احساساتی و پوپولیستی عمل می‌کنند؛ کنش و واکنش‌هایی که فقط از یک مجموعه‌ی سیاسی در حال احتضار انتظار می‌رود.

واقعیت این است که تاریخ انقضای جنگ‌سالاران و رهبران قومی سر رسیده است. داکتر عبدالله، یک همیشه‌بازنده‌ی واقعی و ثابت‌شده است که دیگر به درد سیاست نمی‌خورد. اگر خود داکتر عبدالله از سرگذشتِ پر از شکست و عبرت‌انگیزش عبرت نمی‌گیرد، دیگرانی که می‌خواهند با دلو او از چاه عمیق سیاست افغانستان برای خودشان آب بکشند، باید پی برده باشند که پیچیدن به گِرد هیچ، برای هیچ، فرجامش هیچ است. ابزارها و تاکتیک‌های داکتر عبدالله برای اعمال فشار بر کمیسیون انتخابات، نهادهای بین‌المللی و رقیبان سیاسی‌اش، تا آن‌جا کلیشه‌ای و تکراری و ملال‌آور شده‌اند که او اگر در یک برنامه‌ی عمومی، این کلیشه‌ها را گریه‌کنان ادا کند هم، باور کسی نمی‌شود و چنگی به دل کسی نمی‌زند.

سایر جنگ‌سالاران پیرامون او نیز عمر سیاسی‌شان را خورده‌اند و توان و انرژی کار را از دست داده‌اند. اما از آن‌جا که هیچ چشم‌انداز و روزنه‌ای برای بقا و ادامه‌ی حیات‌شان، بیرون از مناسبات مبتذل سیاسی افغانستان، نمی‌بینند جرأت و شهامت خداحافظی با دنیای سیاست را ندارند.

نیاز است که مردم افغانستان، یک بار و برای همیشه، قید هرچه جنگ‌سالار فرتوت، کهنه‌اندیش، بی‌اراده و فاقد دانش و فهم سیاسی را بزنند و فردایی را تصور کنند که در آن داکتر عبدالله نمایشگاه مدلینگ افتتاح کرده است، محقق و دوستم، کلپ‌های قهرمانی و بزکشی راه انداخته‌اند و خلیلی و اسمعیل‌خان، تجارت و فعالیت‌های اقتصادی می‌کنند.

چاپ کنید
ایمیل کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram

مدیر مسوول: رقیه صادقی

سردبیر: علی جلالی تمرانی

مسوول وب‌سایت: علی محبی

ویراستار: محمد محمدی

صفحه‌آرا: سیف‌الله فیروزی

© تمام حقوق مطالب این وب سایت برای هفته‌نامه پیرامون محفوظ می باشد.