«یادش باقی‌ست، چنان که کلام و کلماتش باقی‌ست»

محمد اعظم رهنورد زریاب، نویسنده‌ی پرکار و مشهور کشور، جمعه‌ی هفته‌ی پیش (۲۱ قوس ۱۳۹۹) در سن ۷۶ سالگی، در شفاخانه‌ی چهارصد بستر شهر کابل، درگذشت. گفته می‌شود که رهنورد زریاب، بر اثر ابتلا به بیماری کرونا فوت کرده است. او در روزهای پیش از فوت‌اش بیمار و در شفاخانه بستری بود.

زریاب ده‌ها داستان کوتاه و چندین رمان نوشته است. مشهورترین رمان آقای زریاب، «گلنار و آیینه» است. «گلنار و آیینه»، اولین و بهترین رمان وی است.

رهنورد زریاب، از سال ۱۳۸۲ که از فرانسه بازگشت، تا پیش از مرگ، پیوسته مشغول نویسندگی، سخنرانی در برنامه‌های ادبی و کار در رسانه‌ها بود. پیش از این نیز زریاب به‌شدت درگیر کارهای روزنامه‌نگاری، نویسندگی و پژوهش بود.

فیسبوک پیرامون را دنبال کنید.

گفته می‌شود نخستین مجموعه داستان‌های کوتاه آقای زریاب، «آوازی از میان قرن‌ها»، درست بیست سال بعد از چاپ اولین داستان کوتاه وی در مجله‌ی «پشتون ژغ»، در سال ۱۳۶۲، از سوی اتحادیه‌ی نویسندگان افغانستان در کابل چاپ شده است.

البته که زریاب، پیش از چاپ اولین مجموعه داستان‌های کوتاهش، به‌خاطر نشر ده‌ها داستان و مقاله در مجلات گوناگون کشور، به شهرت رسیده بود.

شهرت رهنورد زریاب از ابتدای ورودش به عالم ادبیات تا پیش از درگذشت‌اش، با وی همراه بود. همین شهرت باعث شد که خبر فوت ایشان، غوغای بسیاری در حوزه‌ی زبان فارسی بر پا کند. هزاران نفر در فضای مجازی و به‌خصوص فیس‌بوک، به مرگ آقای زریاب واکنش نشان دادند و اظهار تأسف کردند. علاوه بر مردم عادی و فرهنگیان کشور، بسیاری از سیاسیون (که در افغانستان بیش از همه مورد توجه‌اند) نیز به مرگ آقای زریاب واکنش نشان دادند و در این خصوص پیام تسلیت صادر کردند.

به کانال تلگرام هفته‌نامه پیرامون بپیوندید.

محمد اشرف غنی، رییس‌جمهور کشور، طی پیامی، ضمن ابراز تسلیت و اظهار تأسف به‌خاطر درگذشت آقای زریاب، مرگ وی را یک ضایعه‌ی بزرگ در عرصه‌ی ادب و فرهنگ کشور خواند.

عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی، نیز در پیامی درگذشت آقای زریاب را تسلیت گفت. او در این پیام، زریاب را به‌عنوان شخصی که در دو دهه‌ی اخیر نقش اثرگذار و سازنده در تربیه‌ی دانش‌آموزان و دانشجویان زبان فارسی داشت، معرفی کرد. آقای عبدالله، زریاب را از داستان‌نویسان شناخته‌شده‌ی زبان فارسی در منطقه و جهان خواند. وی گفت: «استاد زریاب تا آخرین روزهای عمرش دست از قلم و پا از قدم در راه ادبیات و فرهنگ برنداشت.»

سرور دانش، معاون دوم رییس‌جمهور، دیگر سیاستمدار افغانستان است که در پیوند به درگذشت استاد رهنورد زریاب، پیامی صادر کرد. آقای دانش، رهنورد زریاب را از قله‌های رفیع داستان‌نویسی در کشور خواند و مرگ وی را ضایعه‌ی‌ بزرگ و جبران‌ناپذیر دانست.

عطا محمد نور، والی سابق بلخ، نیز در پیامی، ضمن ابراز تسلیت، گفت: «امروز حوزه‌ی ادبی فارسی دری یکی از ستون‌های استوار خود، افغانستان یکی از بهترین نخبه‌ها و من یکی از خوب‌ترین دوستان خود را از دست دادم.»

پیرامون را در تویتر دنبال کنید.

خسرو مانی، داستان نویس جوان و مشهور کشور، نوشت: «در اهمیت کار رهنورد زریاب همین بس که او اولین نویسنده‌ای بود که با نخستین کارهایش فضای فکری داستان مدرن جهان را وارد ادبیات افغانستان کرد. زندگی و کار زریاب، شبیه کار و زندگی هر انسانی، پر از فراز و نشیب بود، فراز و نشیبی که خود ریشه در زمانه‌ای داشت که او در آن می‌زیست و ریشه در زمینی که در آن بالیده بود و از آن کوچید و دوباره به آن برگشت، برای ابد. در تاریخ مهاجرت افغانستان، اگر چنین تاریخی را بشود نوشت، برگشت هنرمند راستین به سرزمینش اغلب تجربه‌ی ناموفقی بوده است. برگشت زریاب اما در این میان استثنا است: حضور او در آپارتمان کوچکی در گوشه‌ای از کابل نسلی را با گذشته پیوند می‌زد. این نسل از زریاب می‌آموخت، زریاب از این نسل نیرو می‌گرفت. بعید می‌دانم نویسنده‌ای در دو دهه‌ی اول قرن ما در کابل زیسته باشد و زریاب را ندیده و از او نشینده باشد.» مانی در آخر پیامش می‌گوید: «او، به رغم عشقی که به شعر کلاسیک فارسی می‌ورزید، داستان‌نویس بود و داستان‌نویس ماند. و این یعنی درک جهان مدرن.»

حمزه واعظی، از نویسندگان مشهور کشور، زریاب را یکی از بهترین‌های حوزه زبان و ادب فارسی می‌داند و می‌گوید که استاد زریاب با چهار مشخصه شناخته می‌شود:

اول: او از پیشگامان داستان‌نویسی مدرن معاصر پس از مشروطیت سوم در افغانستان بود که با نوشتن بیش از صد داستان و رمان سهم مهمی در ترویج و معرفی داستان در میان نسل جوان ایفا نمود.

دوم: وی در غنای ژانر روزنامه‌نگاری ادبی و ادبیات روزنامه نگاری، نقش و تأثیر برجسته داشت.

سوم: او هیچ‌گاه به‌صورت مستقیم درگیر ایدیولوژی حزبی و فعالیت‌های سیاسی و جناحی نشد و فقط بر ادبیات تمرکز داشت که همین باعث شد او از هر قشری طرفدار داشته باشد.

چهارم: او اشراف گسترده‌ای نسبت به ادبیات کهن فارسی و شناخت مستقیم و مفصلی با ادبیات جهانی داشت.

کانال یوتیوب پیرامون را سبکسرایب کنید.

محمد امین احمدی، رییس دانشگاه ابن سینا، نوشت: «امید است با خواندن آثار آن مرد سخن بیش از پیش او را گرامی داشته و در خاطره‌ی جمعی خود زنده نگه‌داریم. چرا که سخن‌سرایان بزرگ به پیمانه‌ی هنر و حکمت نهفته در سخن‌شان زنده می‌مانند.»

جواد خاوری، نویسنده، نیز نوشت: «او رفت، اما نقش خود را بر دیوار زمان نگاشت. یادش باقیست، چنان که کلام و کلماتش باقی است. بدرود!».

سعید خطیبی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در صفحه‌ی اینستاگرامش نوشت: «درگذشت خالق گلنار و آیینه، همه دوستداران زبان فارسی را ماتم زده کرد. استاد رهنورد زریاب طی حدود چهل سال فعالیت ادبی خود آثار بسیاری به‌ویژه در عرصه‌ی داستان و رمان به نگارش درآوردند.»

حسین پاینده، نویسنده و منتقد ایرانی نیز در پیامی ضمن ابراز تسلیت، زریاب را کسی دانست که عمر خود را وقف انسان‌شناسی ادبی کرد. او افزود «دریغا که ارزش انسان‌های بزرگ و تاثیرگذار زمانی بیشتر درک می‌شود که آنان دیگر در میان ما نیستند». او آثار استاد زریاب را خدمتی بزرگ به ادبیات فارسی خواند.

پیام‌های فوق تنها بخشی از پیام‌هایی‌ست که پس از درگذشت استاد رهنورد زریاب، در پیوند به مرگ وی، از سوی چهره‌های فرهنگی، ادبی و سیاسی، صادر شده‌اند.

رهنورد زریاب، از آن‌جایی که فردی اجتماعی و خوش‌مشرب بوده، با بسیاری‌ها دوستی و آشنایی داشته است و همین دوستی و آشنایی سبب شده است که بسیاری‌ها از مرگ وی متأثر شوند و در پیوند به درگذشت او ابراز تأسف کنند و تسلیت بگویند.

***

چاپ کنید
ایمیل کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram

مدیر مسوول: رقیه صادقی

سردبیر: علی جلالی تمرانی

مسوول وب‌سایت: علی محبی

ویراستار: محمد محمدی

صفحه‌آرا: سیف‌الله فیروزی

© تمام حقوق مطالب این وب سایت برای هفته‌نامه پیرامون محفوظ می باشد.