سهم ناچیز زنان در روند صلح افغانستان

با نگاهی گذرا به تاریخ، پی می‌بریم که در ادوار مختلف تاریخی زنان همواره کسانی بوده‌اند که قربانی عقاید سنتی جامعه بوده‌اند. از زنده‌به‌گورکردن دختران نوزاد در عربستان گرفته تا منع رفتن به مکتب در افغانستان. ولی با این وجود تاریخ همواره شاهد زنانی شجاع بوده است که با وجود همه مشکلات فراراه‌شان، دست از تلاش برنداشتند و برای دستیابی به حقوق برابر و حضور و فعالیت در بخش‌های مختلف جامعه مبارزه کرده‌اند. از آن جمله می‌توان به مبارزات زنان برای به‌دست‌آوردن حق رأی اشاره کرد که از جمله مهم‌ترین رویدادهای جنبش دفاع از حقوق زنان به‌شمار می‌رود و مقدمه‌یی برای مشارکت سیاسی زنان پنداشته می‌شود.

جنبش زنان توانستند به حق رأی دست یابند که در این میان نیوزیلند از جمله پیشگامان این عمل به‌حساب می‌آید. این کشور در سال ۱۸۹۳ حق رأی را به زنان اعطا کرد اما متاسفانه این فرایند بنا به دلایل مختلف در کشور ما به درازا کشید. زنان در افغانستان توانستند سرانجام در سال ۱۹۶۳ حق رأی را به دست آوردند.

در فراز و فرود تاریخ افغانستان، برعلاوه شاهانی که مخالف حقوق زنان بوده‌اند شاهانی هم بوده که از این جنبش‌ها و فعالیت‌ها حمایت کرده‌اند که نمی‌توان نقش آن‌ها را نادیده گرفت. ولی با تأسف این تعدادْ انگشت‌شمار بوده است. به‌عنوان مثال می‌توان از شاه امان‌الله خان، شاه افغانستان که استقلال افغانستان را به‌دست آورد، یاد کرد. وی و خانمش (ملکه ثریا) برای فراهم‌کردن زمینه‌ی تحصیل برای، زنان از هیچ‌گونه تلاشی دریغ نورزیدند. ملکه ثریا از اولین زنانی در افغانستان به‌شمار می‌رود که راه را برای فعالیت‌های زنان هموار کرد. او در آن زمان، با تلاش‌هایش اولین مکتب دخترانه را برعلاوه‌ی اولین نشریه‌ی مخصوص زنان تأسیس و برای اولین‌بار گروهی از دختران را برای تحصیل به خارج از کشور فرستاد.

فرصت‌های اشتراک زنان در سیاست، فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی با آمدن طالبان نابود شد ولی با شکست طالبان و روی‌کارآمدن دولت انتقالی، این فعالیت‌ها از سر گرفته شد. در چندین سال آخر شاهد حضور و فعالیت زنان در عرصه‌های مختلف بوده‌ایم. اما جنگ‌های داخلی برعلاوه جنگ با گروه‌های خارجی و تروریستی همواره مانع این پیشرفت‌ها شده است.

امروزه بحث گفتگوهای صلح بسیار داغ است. صلح آرزوی دیرینه‌ی مردمان کشور ما به‌عنوان مردمان یک کشور جنگ‌زده بوده است اما این گفتگوهای صلح بدون حضور زنان و مد نظر گرفته‌شدن حقوق آن‌ها هرگز به نتیجه نخواهد رسید. تحقیقات نشان می‌دهد که در  کشورهایی با تجربه‌ی جنگ، نقش زنان همواره ارزنده و تأثیرگذار بوده است. آنان به‌عنوان کسانی که بیشتر از سایر اقشار قربانی این جنگ‌ها شده‌اند، نیاز است تا حضور پررنگ در این مذاکرات داشته باشند.

ولی آنچه به مشاهده می‌رسد جز نادیده‌گرفتن زنان چیزی نیست. در ترکیب هیأت گفتگوکننده‌ی صلح تعداد معدود آن‌ها را زنان تشکیل می‌دهند، خود نشان‌دهنده‌ی نقش کمرنگ آنان در این گفتگوهاست. از آن‌جایی‌که زنان نصف پیکر جامعه را تشکیل می‌دهند نیاز احساس می‌شود تا آن‌ها همانند مردان نقش پررنگ داشته باشند و یا به‌عبارت دیگر باید حضور زنان و مردان در این هیأت برابر و مساوی باشد تا آن‌ها بتوانند از آنچه حقوق‌شان است دفاع کنند.

در تقسیم قدرت سیاسی، در تعیین آجندای این مصالحه و معیارهای آن زنان باید سهیم باشند که این کار نه‌تنها سبب صلحی عادلانه می‌شود بلکه باعث می‌شود به موفقیت‌های دوام‌دار در این گفتگوها دست یابیم. شواهد به‌دست‌آمده از فیلیپین، لیبریا، ایرلند شمالی و سایر مناطق دیگر به‌وضوح نشان‌دهنده‌ی این موفقیت‌ها بوده است.

با همه‌ی این‌ها، زنان افغانستان همواره هراسِ از دست‌دادن ساختارهای دموکراتیک کشور و بازگشت به روزهای سیاه را با خود حمل می‌کنند. زنان افغانستان با کارنامه‌های خود، در دوره‌های مختلف تاریخی و همکاری‌های‌شانْ هم‌ردیف مردان همواره دست‌آوردهای چشمگیر داشته‌اند که نباید نادیده گرفته شوند و حال فرصت آن فرا رسیده تا حکومت و مردم حمایت خود را با اعزام یک هیات همه‌جانبه، که در آن زنان و مردان حضور مساویانه داشته باشند، نشان دهند. شاید این اولین و آخرین فرصت برای تغییر مسیر تاریخی‌ای باشد که  هیچگاه فرصت دستیابی به آن را نداشته‌ایم.

***

چاپ کنید
ایمیل کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram

مدیر مسوول: رقیه صادقی

سردبیر: علی جلالی تمرانی

مسوول وب‌سایت: علی محبی

ویراستار: محمد محمدی

صفحه‌آرا: سیف‌الله فیروزی

© تمام حقوق مطالب این وب سایت برای هفته‌نامه پیرامون محفوظ می باشد.