پیروزی جو بایدن و تأثیر آن بر جنگ و صلح افغانستان

اشاره

جو بایدن نامزد حزب دموکرات، در انتخابات ماه نوامبر با اخذ ۳۰۶ رأی الکترال کالج، با پیشی‌گرفتن از رقیب جمهوری‌خواه خود، دونالد جی. ترامپ پیروز گردید. انتخابات آمریکا بالای تمام کشورهای جهان تأثیر مستقیم و غیر مستقیم دارد. تأثیرگذاری آن بالای افغانستان تعیین‌کننده است.

بایدن که میراث ترامپ جمهوری‌خواه را به‌ارث می‌بَرَد، در سطح نظام بین‌الملل با چالش‌های گوناگون روبه‌رو خواهد بود؛ از ترمیم روابط سیاسی–اقتصادی–نظامی با اتحادیه‌ی اروپا گرفته تا عادی‌سازی روابط با چین، از مدیریت بحران در خاور میانه گرفته تا کاهش تنش در آمریکای لاتین. در پهلوی مسایل فوق، سرنوشت صلح و جنگ افغانستان یکی دیگر از چالش‌های فراروی جو بایدن خواهد بود. جو بایدن با پرونده‌ی جنگ و صلح افغانستان چگونه برخورد خواهد کرد؟ در این نبشته روی آن بحث می‌کنیم.

جو بایدن در انتخابات ماه نوامبر با اخذ ۳۰۶ رأی الکترال کالج، پیروز انتخابات گردید.
جو بایدن در انتخابات ماه نوامبر با اخذ ۳۰۶ رأی الکترال کالج، پیروز انتخابات گردید.
حمله ایالات متحده آمریکا به افغانستان

به‌تاریخ یازدهم سپتامبر مرکز تجارتی، وزارت دفاع و کاخ سفید آمریکا هدف حمله قرار گرفتند و هزاران تن از شهروندان آمریکایی در آن جان باختند و هزاران تن دیگر مجروح گردیدند. دولت آمریکا سازمان القاعده به‌رهبری اسامه بن‌لادن را مقصر این حمله دانست، اما اسامه دست‌داشتنش را در این حمله رد کرد. دولت آمریکا از طالبان خواست که اسامه و اعضای این گروه را به آمریکا تحویل دهند، اما طالبان خواستار ارائه‌ی سند، مبنی بر دست‌داشتن سازمان القاعده در این حمله گردیدند و همین مسأله باعث حمله‌ی آمریکا به افغانستان گردید که در نتیجه‌ی آن حکومت طالبان سرنگون گردید و ساختار جدید دولت‌داری در شهر بن آلمان تحت اشراف آمریکا شکل گرفت.

رهبری طالبان طی یک نامه‌ی رسمی از حامد کرزی خواست که برای آنان اجازه‌ی زندگی صلح‌آمیز در افغانستان بدهد، اما مقامات آمریکایی با این خواست طالبان توافق نکرد و سلسله‌ی دستگیری اعضای طالبان که به زندگی صلح‌آمیز رو آورده بودند، آغاز گردید و صدها فرمانده نظامی و مقامات سیاسی طالبان دستگیر و به زندان گوانتانامو فرستاده شدند. این مسأله باعث گردید تا طالبان که دست از جنگ کشیده بودند، دوباره به میدان‌های جنگ بر گردند.

فرسایشی‌شدن جنگ و آغاز تلاش‌ها برای گفت‌وگوها

در سال ۲۰۰۲، رهبری طالبان که در دو طرف خط دیورند مستقر گردیده بودند، تشکیلات‌شان را آهسته-آهسته منظم ساختند و علیه نیروهای خارجی به‌رهبری آمریکا و دولت افغانستان دست به مبارزه‌ی مسلحانه زدند. در میانه‌ی سال ۲۰۰۲، برای اولین‌بار نیروهای آمریکایی و طالبان در منطقه‌ی شاهی‌کوت، ولسوالی زرمت، ولایت پکتیا به مصاف هم رفتند. در دره‌ی شاهی‌کوت، ملا سیف‌الرحمن منصور یک مرکز مستحکم نظامی راه‌اندازی کرده بود. آرتش آمریکا به کمک جواسیس محلی‌شان این مرکز را کشف و علیه آن عملیات بزرگ نظامی به‌راه انداختند که در نتیجه‌ی آن تلفات سنگین به دو طرف وارد گردید. دراین حمله فرمانده منصور از بین رفت و مرکز نظامی هم با خاک یک‌سان گردید.

کانال یوتیوب پیرامون را سبکسرایب کنید.

در سال ۲۰۰۳، ملا محمد عمر، در یک نوار صوتی، تشکیلات جدید طالبان را اعلام کرد. ملا عمر در این نوار صوتی، ملا عبدالغنی برادر را معاون اول و ملا عبیدالله آخوند را به‌عنوان معاون دوم خویش گماشته بود. در پهلوی دو معاون وی، یک شورای ده‌نفری را نیز به‌خاطر انسجام نیروهای طالبان تعیین کرده بود. بعد از سال ۲۰۰۵، دامنه‌ی جنگ آهسته-آهسته از جنوب به شرق و سپس به غرب کشور گسترش یافت. با گسترش جبهه جنگ، تلفات نیروهای خارجی، افغان و طالبان به‌شدت افزایش یافت.

بیشتر بخوانید:

در اوایل سال ۲۰۰۹، نظامیان آمریکایی به قصر سفید گزارش دادند که امکان پیروزی در جنگ افغانستان بسیار اندک است. از همین‌رو، قصر سفید به‌رهبری اوباما تلاش کرد که با میانجی‌گری کشورهای آلمان و ناروی با طالبان وارد گفت‌وگو شود. از طرف طالبان شخصی به‌نام «طیب آغا»، رییس دفتر ملا محمد عمر، با کسب اجازه از رهبری این گروه با آمریکایی‌ها وارد گفت‌وگو شد. طالبان برای این‌که روند گفت‌وگوها به‌گونه‌ای جدی به پیش برود، خواهان تشکیل دفتر سیاسی گردیدند و برای این‌که دفتر باید در کدام کشور ایجاد گردد، چهار شرط گذاشتند:

  1. کشور میزبان باید اسلامی باشد؛
  2. این کشور باید پیشینه‌ی دشمنی با طالبان را نداشته باشد؛
  3. این کشور باید از جمله کشورهای همسایه‌ی افغانستان نباشد؛
  4. کشور یادشده باید بعد از حادثه‌ی یازدهم سپتامبر با ائتلاف نظامی به‌رهبری آمریکا در جنگ افغانستان شریک نباشد.

با درنظرداشت شروط فوق، طالبان و دولت آمریکا روی کشور قطر توافق کردند و به این‌صورت دفتر سیاسی طالبان در قطر گشایش یافت. ولی به دلیل برافراشته‌شدن بیرق طالبان و نصب لوحه‌ای تحت عنوان «امارت اسلامی افغانستان» با مخالفت دولت پیشین افغانستان روبه‌رو گردید. حامد کرزی و تیمش این کار را به‌مثابه تجزیه‌ی جغرافیای واحد افغانستان، تحت نام‌های «جمهوری اسلامی افغانستان» و «امارت اسلامی افغانستان» تلقی کردند. از همین‌رو دفتر طالبان بعد از گشایش دوباره بسته شد. گروه طالبان بعد از هشت ماه، گفت‌وگوها با دولت آمریکا را به حالت تعلیق درآورد و جنگ علیه نیروهای خارجی و دولت افغانستان را شدت بخشید.

دوره‌ی ترامپ و تلاش دوباره برای آغاز گفت‌وگوها

زمانی که دونالد ترامپ به قدرت رسید، برای سرکوب طالبان سه هزار نیروی تازه‌نفس فرستاد و استراتیژی جنگی را برای جنوب آسیا اعلام کرد. در جریان سال‌های ۲۰۱۶، ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸، عملیات نظامی علیه گروه طالبان افزایش یافت و بعد از شانزده سال یک‌بار دیگر در جنگ افغانستان از موشک‌های کروز و هواپیماهای B52 استفاده گردید. در میانه‌ی سال ۲۰۱۸، ترامپ از پیروزی نظامی در میدان جنگ افغانستان مأیوس گردید و به دستگاه دیپلوماسی آمریکا هدایت داد که با طالبان مستقیماً وارد گفت‌وگو گردد. ازهمین‌رو، دکتر زلمی خلیل‌زاد را به‌عنوان نماینده‌ی خاص رییس‌جمهور در امور صلح افغانستان گماشت.

پیرامون را در تویتر دنبال کنید.

زلمی خلیل‌زاد در هژده ماه و یازده مرحله با طالبان به توافق رسید که در نتیجه‌ی آن موافقت‌نامه صلح دوحه بین طالبان و آمریکا به امضاء رسید. به اساس این توافق‌نامه، دولت آمریکا تعهد کرده است که در ظرف چهارده ماه تمامی نیروهایش را از افغانستان بیرون می‌کند و در مقابلْ طالبان هم متعهد گردیده‌اند که از خاک افغانستان علیه آمریکا و متحدین آمریکا استفاده نخواهد شد.

زلمی خلیل‌زاد بعد از توافق با طالبان، تلاش کرد که گفت‌وگوهای بین‌الافغانی میان طالبان و دولت افغانستان آغاز گردد. تعیین هیأت جمهوری اسلامی افغانستان و گروه طالبان زمان‌گیر بود و بعد از ماه‌ها چانه‌زنی شکل گرفت. این هیأت بعد از کش‌وقوس‌های فراوان در دوحه باهم دیدار کردند. آغاز مذاکرات بین‌الافغانی هم‌زمان شد با انتخابات در آمریکا.  ترامپ انتخابات ماه نوامبر سال ۲۰۲۰ را باخت و قرار است سکان قدرت را به رقیب دموکراتش، جو بایدن بدهد.

دیدگاه جو بایدن درباره‌ی صلح و جنگ افغانستان

دولت ترامپ در توافق با طالبان پذیرفته است که در خلال چهارده ماه تمامی نیروهای نظامی آمریکا را از افغانستان بیرون خواهد کرد، اما دیدگاه جو بایدن و دمکرات‌ها در مورد افغانستان متفاوت‌تر از ترامپ و جمهوری‌خواهان است. اگر چه دموکرات‌ها هم خواهان خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان استند، اما جو بایدن و دموکرات‌ها خواهان حفظ تعداد اندکی از نیروهای آمریکا در قالب یک واحد عملیاتی کوچک استند و این واحد عملیاتی وظیفه‌ی سرکوب نیروهای القاعده و داعش را به‌عهده خواهد داشت.

به کانال تلگرام هفته‌نامه پیرامون بپیوندید.

در صورتی که آقای بایدن به این تصمیم خویش پافشاری کند و شماری از نیروهای آمریکایی را در افغانستان حفظ کند، این تصمیمِ دولت آینده‌ی آمریکا، گروه طالبان را بر سر دوراهی قرار خواهد داد. در صورتی که طالبان با نیروهای نظامی آمریکا ولو در قالب یک واحد عملیاتی کوچک موافقت کند، ممکن در میان گروه طالبان انشعاب به میان آید و بخشی از رهبری طالبان با این تصمیم مخالفت کند. و در صورتی که طالبان با این تصمیم آمریکا مخالفت کند، ممکن است توافق‌نامه‌ی صلح میان طالبان و دولت آمریکا لغو گردد.

چاپ کنید
ایمیل کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram

مدیر مسوول: رقیه صادقی

سردبیر: علی جلالی تمرانی

مسوول وب‌سایت: علی محبی

ویراستار: محمد محمدی

صفحه‌آرا: سیف‌الله فیروزی

© تمام حقوق مطالب این وب سایت برای هفته‌نامه پیرامون محفوظ می باشد.