آب صلح باید از جوی انتخابات بگذرد

گفتگوهای صلح میان طالبان، کابل و کشورهای دخیل در افغانستان، رفته‌رفته جدی‌تر می‌شود. نشست استانبول به‌زودی برگزار می‌شود و آمادگی‌ها برای برگزاری این نشست، ادامه دارد. کمیته‌ی موظف برای تهیه و توحید پیش‌نویس طرح صلح افغانستان، پیش‌نویس این طرح را آماده کرده و به رییس شورای عالی مصالحه سپرده است. قرار است این پیش‌نویس در نشست کمیته‌ی رهبری شورای عالی مصالحه مطرح و بعد از تأیید، به‌عنوان طرح حوزه‌ی جمهوریت در نشست استانبول ارایه گردد. انتظارها از نشست استانبول بالا است و قرار است در این نشست، روی نظام سیاسی آینده، توقف جنگ، دستاوردهای بیست سال گذشته و موارد جدی و مهم دیگر بحث و گفتگو و احتمالاً توافق شود.

امرالله صالح، به روز یک‌شنبه، ۲۲ حمل ۱۴۰۰، در یک گردهمایی در کوهدامن، گفت که در نشست استانبول، سه آجندای مهم و حیاتی پیش‌بینی شده است: توافق روی ارزش‌ها، آتش‌بس و توقف خشونت، و تشکیل حکومت صلح. عبدالله عبدالله هم، در گفتگو با بی‌بی‌سی (۷ حمل ۱۴۰۰) گفته بود که نشست استانبول، سرنوشت افغانستان را رقم خواهد زد. بنابراین، به نظر می‌رسد نشست استانبول، به‌سان کنفرانس «بن»، در تاریخ افغانستان نقطه‌ی عطفی مهم و سرنوشت‌ساز باشد.

نشست استانبول به همان اندازه که توقعاتی را برانگیخته است و امیدها به پایان جنگ و خشونت در کشور را افزایش داده است، نگرانی‌هایی را نیز خلق کرده است. توافق بر سر خروج کامل نیروهای خارجی، انحلال حکومت فعلی و جذب طالبان در ساختار سیاسی آینده‌ی افغانستان، از دست‌رفتن ارزش‌های دموکراتیک، لغو قانون اساسی و سایر قوانین نافذه، و مهم‌تر از همه به حاشیه‌رفتن اصل انتخابات به‌عنوان مناسب‌ترین راه انتقال قدرت در افغانستان، از جمله نگرانی‌های عمده است.

انتقال قدرت و توافق روی مکانیسم انتقال قدرت، از بدو پیدایش افغانستان جدید، یکی از مشکلات سیاسی عمده بوده است. نزاع قدرت در افغانستان، عمدتاً بر سر انتقال قدرت، انحصار قدرت، و جابه‌جایی بازیگران سیاسی بوده است. از ۱۷۴۷ تا ۲۰۰۱، هیچ مکانیسم تعریف‌شده و مورد توافق همگان، برای انتقال قدرت وجود نداشت. گروه‌ها، افراد، احزاب و خاندان‌هایی که در تلاش انحصار و میراثی‌کردن قدرت بودند، با مخالفت و قیام و کودتا از سوی کسانی مواجه می‌شدند که سودای قدرت در سر داشتند.

پس از ۲۰۰۱، انتخابات به‌عنوان سازوکار اصلی انتقال قدرت در سطوح مختلف در قانون اساسی درج و تصویب شد. در طول ۲۰ سال گذشته، افغانستان شاهد انتخابات‌های زیادی بود. شکی نیست که کاستی‌ها، نواقص و معایب زیادی در برگزاری انتخابات وجود داشت. اما به هرحال، به‌عنوان مکانیسمی که همه خود را در آن سهیم و شریک می‌بینند، بهتر از هر مکانیسم تجربه‌شده‌ی دیگر در تاریخ افغانستان بود. نظام انتخاباتی افغانستان نیازمند تغییرات و اصلاحات گسترده و بنیادین است، اما نفس انتخابات باید حفظ شود و در گفتگوهای صلح نباید معامله شود.

معامله بر سر انتخابات و قانون اساسی و حق رأی شهروندان، و نادیده‌گرفتن آن‌ها در نظام سیاسی برآمده از توافق احتمالی صلح، افغانستان را به قهقرا می‌بَرَد و منجر به تکرار تاریخ می‌شود. تعلیق قانون اساسی، منجلمه انتخابات و حق رأی، منجر به هرج‌ومرج خواهد شد و بار دیگر جزیره‌های کوچک قدرت و نظم ملوک‌الطوایفی در افغانستان شکل خواهد گرفت. تجربه‌ی تلخ جنگ‌های چهل‌ساله‌ی داخلی بر سر قدرت و انتقال آن، نباید فراموش یا نادیده گرفته شود.

افغانستان جامعه‌ای متکثر است. هم به لحاظ دیدگاه‌ها و ایدئولوژی‌های سیاسی، هم از لحاظ مذهبی و عقیدتی، و هم نظر ساختار و بافت اجتماعی. تنها راه حفظ این تکثر و جلوگیری از روی‌کارآمدن نظام‌های استبدادی و فردمحور و سخت‌گیرانه، توافق بر سر روند و نظام سیاسی‌ای است که انتخابات را به‌عنوان یگانه راهِ انتخاب مسؤولان بلندپایه و وکلای پارلمان و شورای ولایتی و … در نظر بگیرد. هر مکانیسم دیگرِ انتقال قدرت، جز انتخابات، بن‌بست و بحران سیاسی خلق می‌کند و صلح پایدار را تضمین و تأمین نخواهد کرد.

انتظار می‌رود مذاکره‌کنندگان صلح حوزه‌ی جمهوری اسلامی افغانستان، از انتخابات و حق رأی شهروندان در تعیین و انتخاب مسؤولان، حراست و پاسداری کنند. انتقال قدرت از حکومتِ بر سر قدرتِ فعلی، به هرگونه حکومت و نظام سیاسی دیگر، باید از طریق انتخابات صورت گیرد و رأی و نظر شهروندان افغانستان در آن لحاظ شود. آینده‌ی باثبات افغانستان در گرو انتخابات، به‌عنوان دموکراتیک‌ترین مکانیسم انتقال قدرت، است. آب صلح و نظام سیاسی آینده‌ی افغانستان باید از جوی انتخابات بگذرد.

***

چاپ کنید
ایمیل کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram

مدیر مسوول: رقیه صادقی

سردبیر: علی جلالی تمرانی

مسوول وب‌سایت: علی محبی

ویراستار: محمد محمدی

صفحه‌آرا: سیف‌الله فیروزی

© تمام حقوق مطالب این وب سایت برای هفته‌نامه پیرامون محفوظ می باشد.