چالش لبخند و محرومیت زن‌ها

به دنبال شیوع ویروس کرونا در کشور، چند ماه همه در قرنطین به سر بردند. رفت و آمدها کم رنگ شد. حال که دوران قرنطین تمام شده و شمار مبتلایان به ویروس کرونا در کشور روزانه در حال کاهش است، همه شهروندان دوباره به کسب‌و‌کار و مشغله‌های خود پرداخته‌اند. اما، تاثیرات روحی و روانی روزهای قرنطین بالای افراد کاملاً از بین نرفته است. از همین‌رو شماری از کاربران شبکه‌های اجتماعی؛ چالش لبخند را با هشتگ مخصوص (drop_your_smiling_pic_challenge#) به‌وجود آورده‌اند.

در این اواخر هر از گاهی که به شبکه‌های اجتماعی مخصوصاٌ فیسبوک سر می‌زنیم؛ با همین هشتگ لبخند مواجه می‌شویم، که شمار زیادی از کاربران مرد عکس‌هایی با لبخندهای شاد و دل‌نشین به اشتراک می‌گذارند. این‌جاست که متوجه حضور کم‌رنگ زنان در جامعه مردسالار افغانستان می‌شویم.

در اکثر جوامع زنان جنس دوم به حساب می‌آیند. همیشه محکوم به ماندن در خانه شده‌اند و برای‌شان گوش‌زد شده است تا مردهای نامحرم نباید  آنان را ببینند، چه رسد به این‌که در شبکه‌های اجتماعی با نام و عکس خودشان فعالیت کنند و در چالش لبخند اشتراک کنند و لبخند گرمِ خویش را به رخ دیگران بکشند.

مردها می‌توانند هر کاری را بخواهند انجام بدهند. ولی، وقتی حرف از زنان به میان می‌آید به هر دلیلی که شده نمی‌گذارند آن‌ها از حق و آزادی‌شان استفاده کنند.

در جامعه‌ی سنتی افغانستان هویت زنان با اعتبار و عزت مردهای خانواده گره خورده است. بسیاری از زن‌ها به این باورند که استفاده از شبکه‌های اجتماعی و نشر نام و عکس‌شان در این صفحه‌ها به‌چشم فراتر از محدوده‌ی اخلاقی پا گذاشتن، پنداشته می‌شود. حتی اشتراک در چالش لبخند را هتک حرمت برای خانواده خویش می‌پندارند. به همین دلیل، شمار زیادی از زن‌ها و دخترها ترجیح می‌دهند در شبکه‌های اجتماعی از نام مستعار و عکس‌هایی به‌غیر از عکس خودشان به‌حیث نمایه صفحه خود استفاده کنند. در این میان اندک زن‌ها و دخترهای انگشت‌شماری وجود دارند که با نام و عکس خودشان برای‌شان حساب کاربری ساخته‌اند و فعالیت می‌کنند، اما آن‌ها نیز با آزار و اذیت کاربران مرد و هم‌چنان اعتراض شدید خانواده‌های‌شان مواجه‌اند.

سعیده سادات دانش آموخته اقتصاد است و مدت نُه سال می‌شود که از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کند. وی می‌گوید که تا کنون هیچ عکسی از خود به اشتراک نگذاشته است. خانم سادات دلیل اصلی این کارش را چنین بیان می‌کند: «به‌خاطر این‌که شوهرم اجازه عکس گذاشتن را برایم نمی‌دهد و می‌گوید که از عکس‌ات در شبکه‌های اجتماعی سوء‌استفاده می‌شود».

خانم سادات در ادامه گفته‌هایش می‌افزاید: «اگر شوهرم هم اجازه نشر عکس را برایم بدهد، در چنین شرایطی خودم نمی‌خواهم عکسی از خود بگذارم؛ چون که هنوز فرهنگ ما افغان‌ها به آن حدی نرسیده که هر کاری دل ما بخواهد به راحتی بتوانیم انجام بدهیم». خانم سادات به این باور است که یکی از محرومیت‌های عمده‌ی زنان همین است که نمی‌توانند در زند‌گی شخصی‌ خویش تصمیم مستقلانه بگیرند چه رسد در اجتماع.

رها دانشجوی حقوق و علوم سیاسی است‌. حدود پنج سال می‌شود از شبکه‌های اجتماعی به‌خصوص فیسبوک، با نام و عکس مستعار استفاده می‌کند. رها می‌گوید: «اگر از عکس و نام خودم در فیسبوک استفاده کنم، به دلیل فعالیت‌های سیاسی‌ام، با مزاحمت و چا‌لش‌های زیادی روبه‌رو خواهم شد، چون به آزادی بیان که آمریکا آورده باور ندارم». خانم رها در ادامه می‌افزاید: «شعار آمریکا برای تامین حقوق زنان حقیقت ندارد؛ به دلیل این‌که فقط چند زن اِن‌جویی از حق آزادی برخوردار شده‌اند، در حالی‌که زنان دیگر هنوز زیر ستم مردسالارها هستند».

زنان افغانستان طی سال‌های متمادی، موانع و خشونت‌های گوناگونی از طرف خانواده‌ و قشرهای مختلف جامعه متحمل شده‌اند. هر چند در ماده‌های مختلفی از قانون اساسی آمده است که آزادی حق طبیعی هر انسان است. همچنان در ماده بیست‌ و ‌چهارم این قانون آمده است: آزادی و کرامت انسانی از تعرض مصوون است. دولت به احترام و حمایت آزادی و کرامت انسان مکلف می‌باشد. همین‌طور در ماده بیست ‌و ‌دوم آمده است؛ هر نوع تبعیض و امتیاز بین اتباع افغانستان ممنوع است. اتباع افغانستان اعم از زن و مرد در برابر قانون دارای حقوق و وجایب مساوی می‌باشند. برعلاوه‌ی قانون اساسی، قانون منع خشونت علیه زنان نیز در چهار فصل و ۴۴ ماده در سال ۱۳۸۸ تنفیذ شده است. این قانون به‌منظور دفاع از حقوق زن‌ها و حمایت قانونی از حیثیت و منزلت اجتماعی، خانوادگی و شخصی زنِ افغان به‌وجود آمده و یکی از مهم‌ترین قوانین برای زنان شمرده می‌شود.

پس به این نتیجه می‌رسیم که قوانین نافده کشور از تمامی حقوق زنان حمایت می‌کند و مراجعی‌ را نیز برای تطبیق آن مشخص ساخته است. اما، دیکتاتوری و سنتی بودن مردهای خانواده عامل عمده‌ی محرومیت زن‌ها است. زن‌ها نباید از اوامر مردها خاموشانه اطاعت کنند؛ بلکه از حق خود دفاع کرده و مانند هر مردی مستقلانه و آزاد به مبارزه خود در زندگی ادامه داده و بدون ترس از کسی لبخندِ پر از مهر نثار اطرافیانش بکنند.

***

چاپ کنید
ایمیل کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram

مدیر مسوول: رقیه صادقی

سردبیر: علی جلالی تمرانی

مسوول وب‌سایت: علی محبی

ویراستار: محمد محمدی

صفحه‌آرا: سیف‌الله فیروزی

© تمام حقوق مطالب این وب سایت برای هفته‌نامه پیرامون محفوظ می باشد.